Νομοθεσία Τροφίμων

Νομοθεσία

Η Ευρωπαϊκή και η εθνική πολιτική για την παραγωγή, τη διακίνηση και τη διάθεση στον καταναλωτή ασφαλών τροφίμων, ποτών και ζωοτροφών άλλαξε από το 2002 με τον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28/01/2002. Αφορά τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας τους.

Σύμφωνα με τον καν. 178/2002, τις τροποποιήσεις του, αλλά και το υπόλοιπο εθνικό και ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο:

• Κανονισμοί ΕΕ
• Κάθετες Οδηγίες για την υγιεινή διαφόρων προϊόντων
• Codex Alimentarius Commission (WHO/FAO)
• Κώδικας Τροφίμων & Ποτών
• Κτηνιατρική Νομοθεσία
• Κώδικας Υγειονομικής Νομοθεσίας
• Αγορανομικός Κώδικας

Και ιδιαίτερα:

• Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 882/2004 — για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την καλή διαβίωση των ζώων.
• Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 852/2004 — για την υγιεινή των τροφίμων και τις τροποποιήσεις αυτού.
• Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 2073/2005 — περί μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα και τις τροποποιήσεις αυτού (Καν. 1441/2007).
• Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 2023/2006 — σχετικά με την ορθή πρακτική παραγωγής υλικών και αντικειμένων που προορίζονται να έλθουν σε επαφή με τρόφιμα.

Η ασφάλεια των τροφίμων προϋποθέτει την εξέταση όλων των πτυχών της αλυσίδας παραγωγής (από το χωράφι μέχρι το τραπέζι):

• Την πρωτογενή παραγωγή
• Την παραγωγή ζωοτροφών
• Τη μεταφορά
• Την επεξεργασία
• Τη διάθεση των τροφίμων

Αυτοέλεγχος Επιχειρήσεων

Με την υγειονομική διάταξη Υ.Α. Υιγ/Γ.Π./οικ.96967/2012 (ΦΕΚ 2718/Β/8-10-2012 & ΦΕΚ 3007/Β/13-11-2012) επιβάλλεται σε όλους τους εμπλεκόμενους στο λιανικό εμπόριο τροφίμων και ποτών, καθώς και στη μαζική εστίαση, αυτό που η Ευρωπαϊκή νομοθεσία (ΚΑΝ 178/2002) προβλέπει: ο αυτοέλεγχος των επιχειρήσεων και η εφαρμογή συστημάτων διασφάλισης της υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων (HACCP).

Ο τρόπος ελέγχου όλων των δραστηριοτήτων που εμπλέκονται στο τρόφιμο έχει αλλάξει!

• Οι παραγωγοί τροφίμων είναι υπεύθυνοι και νομικά υπόλογοι για την παραγωγή και διάθεση ασφαλών τροφίμων. (Αυτοέλεγχος)
• Οι κυβερνητικοί φορείς έχουν εποπτικό ρόλο.

Ευθύνες και Νομικές Υποχρεώσεις Επιχειρήσεων

Η επιχείρηση πρέπει να φροντίζει για:

• Την καταλληλότητα του κτιρίου & του εξοπλισμού
• Την καταλληλότητα των περιβαλλοντικών συνθηκών παραγωγής τροφίμων
• Την παραγωγή ασφαλών τροφίμων με εκπόνηση, εφαρμογή και τήρηση πλήρως τεκμηριωμένου συστήματος HACCP

Προϋποθέτει τρεις τακτικές:

1. Εφαρμογή της Ανάλυσης Επικινδυνότητας στα Κρίσιμα Σημεία Ελέγχου (HACCP) — που επικεντρώνεται στον έλεγχο της παραγωγικής διαδικασίας
2. Εφαρμογή της Ανάλυσης Επικινδυνότητας (Risk Analysis) — που σχετίζεται άμεσα με την υγεία των καταναλωτών
3. Καθορισμός προληπτικών μέτρων για την αντιμετώπιση των κινδύνων:
   • Εκπαίδευση του προσωπικού
   • Επίβλεψη σωστής εφαρμογής κανόνων υγιεινής
   • Τήρηση απαιτούμενων αρχείων

Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων (HACCP)

Ο αυτοέλεγχος στις επιχειρήσεις τροφίμων, ποτών και ζωοτροφών είναι νομική υποχρέωση — αλλά αποτελεί ταυτόχρονα την αυτονόητη κοινωνική υποχρέωση, αφού πρόκειται για θέμα προστασίας της δημόσιας υγείας.

Το σύστημα HACCP πρέπει:

• Να αναπτύσσεται ξεχωριστά για κάθε επιχείρηση
• Να προσαρμόζεται στα συγκεκριμένα προϊόντα και διεργασίες
• Να προσαρμόζεται στις συνθήκες διαχείρισης και διακίνησης
• Να επαληθεύεται η αποτελεσματικότητά του με εσωτερικές επιθεωρήσεις και εργαστηριακές εξετάσεις

Η αποτελεσματική εφαρμογή του συστήματος:

• Βελτιώνει την παραγωγή και τη διάθεση προϊόντων
• Μειώνει τα απορριπτόμενα τρόφιμα και το κόστος παραγωγής
• Αποτελεί εργαλείο marketing και ένδειξη αξιοπιστίας
• Προλαμβάνει σφάλματα με καταστροφικές συνέπειες για την επιχείρηση

Επισήμανση Τροφίμων

Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία σχετικά με την επισήμανση των τροφίμων περιλαμβάνει:

• Γενικούς κανόνες για την επισήμανση (οριζόντια νομοθεσία)
• Κανόνες για συγκεκριμένες κατηγορίες τροφίμων π.χ. ελαιόλαδο, σοκολάτα (κάθετη νομοθεσία)
• Από την 13η Δεκεμβρίου 2014 εφαρμόζεται υποχρεωτικά η νέα νομοθεσία για τις πληροφορίες τροφίμων στους καταναλωτές
• Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 — ενοποιεί τις Οδηγίες 2000/13/ΕΚ & 90/496/ΕΟΚ και θεσπίζει τις γενικές απαιτήσεις επισήμανσης. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει πλέον να βρίσκονται στις ετικέτες όλων των συσκευασμένων τροφίμων.